Türkiye’nin Net Sıfır Yolculuğunda 500 Milyar Dolarlık Dönüşüm Eşiği

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşması için 500 milyar doların üzerinde yatırım gerektiği belirtiliyor. Bain&Company’nin COP31 öncesinde yayımladığı rapor, yenilenebilir enerji kapasitesindeki hızlı büyümeye rağmen fosil yakıtların elektrik üretimindeki ağırlığının sürdüğüne dikkat çekiyor. Analize göre dönüşümün önündeki başlıca güçlükler finansmana erişim, elektrik fiyatları ve karbon fiyatlandırması.

Onur Candar, Onur Kayahan ve Yiğit Kılınç imzasını taşıyan “Türkiye’nin Net Sıfır Dönüşümü: Kapasite Artışı Dönüşümün Önüne Geçti” başlıklı çalışma, kapasite artışının henüz fosil yakıt kullanımında benzer ölçekte bir azalma yaratmadığını ortaya koyuyor. 2015-2025 arasında yenilenebilir kaynakların kurulu güç içindeki payı yüzde 43’ten yüzde 62’ye çıktı; ancak bu kaynakların elektrik üretimindeki payı yüzde 43 düzeyinde kaldı.

Rüzgar ve güneş enerjisindeki büyüme doğalgazdan elektrik üretimini aşağı çekerken kömürden üretimin artması, fosil yakıtların toplam üretimdeki payının büyük ölçüde korunmasına yol açtı. Türkiye 2025’te 6,8 GW yeni rüzgar ve güneş kapasitesini devreye aldı. Rapora göre 2035 hedeflerine ulaşmak için yıllık kapasite artışının 8-9 GW seviyesine çıkarılması gerekiyor.

2053’e kadar ihtiyaç duyulan yatırımın 210-270 milyar dolarlık kısmının enerji sektörüne ayrılması öngörülüyor. Diğer sektörlerde binaların dönüşümü için 80-200 milyar dolar, sanayi için 70-80 milyar dolar, karayolu ulaşımı için 35-50 milyar dolar ve tarım için 25-40 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı tahmin ediliyor. Raporda, özellikle sanayi, binalar ve ulaşımda uzun vadeli finansman bulmanın dönüşümün önündeki temel engellerden olduğu kaydediliyor.

Enerji ithalatına bağımlılık, dönüşümün ekonomik önemini de artırıyor. Rapora göre Türkiye 2025’te enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 69’unu net ithalatla karşıladı. Enerji ithalatı yaklaşık 63 milyar dolara, net enerji dış ticaret açığı ise 47 milyar dolara ulaştı. Yerli yenilenebilir üretimin ve enerji verimliliği yatırımlarının artırılması, emisyonları azaltmanın yanı sıra cari açığı sınırlamak ve arz güvenliğini güçlendirmek açısından da önem taşıyor.

Türkiye’nin nihai enerji tüketiminin yüzde 30’unu oluşturan sanayi, ülkenin en büyük enerji tüketicisi konumunda. İhracatın yaklaşık yüzde 43’ünün Avrupa Birliği’ne yapılması, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın sanayi üzerindeki etkisini daha belirgin hale getiriyor. Raporda, etkili bir karbon fiyatlandırma sisteminin karbon gelirlerinin Türkiye’de kalmasına ve şirketlerin dönüşüm yatırımlarına kaynak yaratılmasına yardımcı olabileceği değerlendiriliyor.

Dönüşümün sonraki aşamasında yeni yenilenebilir santrallerin yanı sıra elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi ve enerji depolama kapasitesinin artırılması gerekiyor. Sanayide elektrifikasyon, binalarda enerji verimliliği ve elektrikli araçlara geçişin hızlandırılması da öncelikler arasında gösteriliyor. Rapora göre ilerlemenin hızını belirleyecek unsurlar, karbon fiyatlandırması, elektrik ile fosil yakıtlar arasındaki maliyet dengesi ve yatırımların finansal açıdan uygulanabilirliği olacak.